چگونگي ارزيابي نرم افزارهاي نگهداري و تعميرات CMMS :

 

امروزه با پيشرفت تكنولوژي و به دنبال آن توسعه اطلاعات نياز مبرم سازمانها و صنايع به مكانيزه شدن سيستمهاي اطلاعاتي روز به روز بيشتر خواهد شد . در اين ميان جهت مكانيزه نمودن سيستمهاي اطلاعاتي ، بايستي برنامه هاي كامپيوتري ، به طور سيستماتيك طراحي ، ساخت و پياده سازي گردد . يكي از مهمترين پارامترها در تعيين تناسب و و سازگار بودن نرم افزار توليد شده در سازمان و يا تهيه شده از تامين كنندگان نرم افزار براي يك سامانه اطلاعاتي كه در اينجا سامانه نگهداري و تعميرات مد نظر مي باشد ، شناسايي نيازمندي هاي اطلاعاتي سامانه مورد نظر و انطباق آن با نرم افزارهاي موجود جهت بررسي چگونگي تامين نيازمنديهاي شناسايي شده با امكانات نرم افزار مي باشد .

در يك نگاه كلي مجموعه اطلاعاتي كه بايستي توسط نرم افزار نگهداري و تعميرات ارائه شود به دو دسته " اطلاعات اصلي يا پايه " و " اطلاعات عملياتي " تقسيم بندي مي گردند .

اطلاعات پايه در واقع ساختار يك سيستم اطلاعاتي را تشكيل داده كه بر مبناي آن اطلاعات عملياتي شكل مي گيرند . اطلاعات اصلي و پايه براي يك فرايند كاري يك بار جمع اوري گشته و طبقه بندي مي گردند ولي اطلاعات عملياتي در طول زمان جمع آوري گشته و مورد تحليل قرار مي گيرند كه بر مبناي اين اطلاعات كارشناسان نت و مسئولين خدمات فني و IT در مراكز صنعتي مي توانند نرم افزارهاي ارائه شده از شركتهاي مختلف را مورد ارزيابي و تحليل قرار دهند .

در قسمت اطلاعات اصلي و پايه مي توان به موارد ذيل اشاره نمود :

1-      قسمت تعيين بودجه : قابليت تعريف بودجه براي هر ماه كاري .

2-     تعريف كارگاهها : قابليت تقسيم بندي كارگاهها و تشكيل ساختار تعميراتي سازمان .

3-   تعريف كدهاي مختلف : قابليت كدگذاري براي قسمتهاي مختلف اعم از رده هاي تعميراتي ، دلايل خرابي ، مراكز هزينه ، مشخصات فني تجهيزات و ...

4-     قسمت فعاليتهاي مختلف تعميراتي : قابليت تعريف فعاليتهاي مختلف EM , PM به همراه چك ليستهاي مربوطه.

5-     قسمت مستندات فني : قابليت درج مستندات فني تجهيزات .

6-    كارت فعاليتهاي تعميراتي : قابليت تعريف و درج اطلاعات كامل ( دوره هاي بازديد ، موادو قطعات ، ابزارآلات ، نيروي انساني و ... ) مربوط به تعميرات PM و EM .

7-     قسمت تجهيزات : قابليت درج كليه تجهيزات سازمان به همراه مشخصات فني موجود و تخصيص فعاليتهاي تعميراتي پيشگيرانه به آنها .

8-   ليست افراد و تامين كنندگان بيروني : قابليت تخصيص كليه پرسنل سازمان همراه با هزينه هاي نفر ساعت صرف شده در سفارشات كار اعم از فعاليتهاي سرويس و نگهداري ، فعاليتهاي تعميراتي و ... جهت آناليز هزينه و همچنين پيمانكاران بيروني با شمخصات مربوطه .

9-    قسمت كنترل موجودي : قابليت ثبت اطلاعات مصرف قطعات مربوط به سفارش كار كه شامل درخواست تعمير ، نگهداري پيشگيرانه و ... جهت تعيين قطعات يدكي پرمصرف و آناليز هزينه .

 

براي قسمت اطلاعات عملياتي نيز مي توان به موارد ذيل اشاره نمود :

1-    نگهداري پيشگيرانه (PM): قابليت ارائه و توليد فعاليتهاي سرويس و نگهداري روزانه ، هفتگي و ... به طور خودكار و سپس ثبت سوابق فعاليتها اعم از ميزان نفر ساعت ،‌ قطعات مصرف شده و تاريخ انجام فعاليتها جهت رديابي عملكرد فعاليتهاي سرويس و نگهداري همچنين زمان بندي فعاليتهاي پيشگيرانه به صورت متوازن در طول زمان و نمايش خودكار فعاليتهاي معوقه جهت برنامه ريزي .

2-    درخواست تعميرات : قابليت دريافت و ثبت درخواستهاي تعميراتي كه بصورت اضطراري صادر گرديده و برنامه ريزي و زمان بندي آنها و سپس ثبت انجام آنها به همراه نفرساعت مصرفي ، ابزارآلات ، مواد و قطعات مصرفي و ... و همچنين ثبت علل خرابي تجهيزات .

3-   ارزيابي و تحليل داده ها : نرم افزارها بايستي با اطلاعات حاصل از موارد ثبت شده و استفاده از فرمولهاي از قبل تعريف شده ، شاخصهاي عملكرد تجهيزات ( مانند متوسط زمان بين خرابيها به منظور استفاده براي تبديل نمودن فعاليتهاي EM به PM ) را محاسبه و در قالب گزارشهاي مختلف ارائه نمايد . اين شاخصها اطلاعات مفيدي در اختيار مديريت قرار داده تا با استفاده از آن بتواند تصميم گيري هايي از قبيل تعميرات اساسي (  Overhaul ) تجهيزات ، خريد ماشين آلات ،‌ تعويض قطعات و ... را در حداقل زمان و با حداكثر دقت اتخاذ نمايد .

پارامترهاي كيفي و جانبي نرم افزارها :

مطالب اين قسمت براي يك نرم افزار نت شايد لزومي نداشته باشد وليكن نرم افزارها همانند ساير سامانه ها هنگام انتخاب ، خريد و يا طراحي بايستي از نظر كيفي مورد بررسي قرار گيرند كه به تعدادي از اين پارامترها مي توان به شرح ذيل اشاره نمود :

1-      كاركرد نرم افزار بهتر است تحت شبكه باشد ( Server-Client ) كه فوايد آن عبارتند از :

-         ارسال درخواست تعميرات از دپارتمانهاي توليد به صورت Paperless به واحد برنامه ريزي نت .

-      يكپارچه سازي واحدهاي برنامه ريزي نت و تعميرات و برنامه ريزي توليد جهت هماهنگي در زمان بندي و برنامه ريزي فعاليتهاي سرويس و نگهداري .

-         يكپارچه سازي سيستم نت در كل سازمان باعث شده زمينه لازم جهت استقرار سيستم نگهداري بهره ور جامع TPM فراهم گردد .

2-    وجود لايه هاي حفاظتي جهت محدود نمودن دسترسي كاربران مختلف به اطلاعات تعميراتي سازمان از طريق عدم دسترسي مستقيم به پايگاه داده .

3-     به كارگيري پايگاه داده اي قوي جهت پردازش حجم وسيعي از داده ها در كوتاهترين زمان در زمان افزايش اطلاعات .

4-     وجود محيط كاربري ساده جهت استفاده و ورود اطلاعات توسط كاربران تعريف شده .

لازم به ذكر است به منظور استفاده مطلوب و بهره مندي كامل از استقرار سيستمهاي مكانيزه نت در سازمانها مي بايست فعاليتهايي انجام پذيرد به عبارت ديگر بايد قبل از پياده سازي سيستم مكانيزه نت اين گونه فعاليتها به صورت دستي انجام بپذيرد كه اهم آنها عبارتند از :

-      سرپرستان توليد درخواستهايشان را طبق رويه به واحد برنامه ريزي نت اعلام نموده تا فعاليتها براساس الويت بندي برنامه ريزي و جهت اجرا به واحد تعميرات ابلاغ گردد .

-         بايستي براي هر سفارش كار كه در هر روز صادر مي شود برنامه ريزي صورت پذيرد .

-         بايستي براي فعاليتهاي روزهاي آتي برنامه ريزي و زمان بندي انجام گيرد تا بتوان از كاركنان در دسترس استفاده كافي را برد .

-         مسئول نت بايستي هر روزه سفارشات كار را از نظر كيفيت و كامل بودن گزارش نوشته شده توسط پرسنل تعميرات و نگهداري بازرسي نمايد .

-      مسئولين مريوطه بايستي براي فعاليتهاي تعميراتي خاصه تعميرات اساسي(Overhaul) پيشرفت كارها را بررسي نموده و تصميماتي را جهت فعاليتهاي به تاخير افتاده اخذ نمايند .

-      در آخر هفته مسئول مربوطه مي بايست نتايج گزارشات كارهاي هفته پيش را بازنگري نموده و با استفاده از آن كارهاي هفته بعد را سازماندهي نمايد .

 

يك روز رئيس يك شركت در رستوراني، واقع در مركز شهر ناهار مي‌خورد. وسط ناهار بود كه صداي آشناي 4 نفر را از غرفه كناري شنيد. بحث آنقدر شديد بود كه او نمي توانست استراق سمع نكند. او مي‌‌‌شنيد كه هر يك از مديران با غرور درباره قسمت خود داد سخن مي‌دادند. مهندس ارشد بخش توليد مي گفت: "بحثي نيست، بخشي كه مهمترين كمك را به موقعيت يك شركت مي كند بخش توليد است. اگر شما در شركت خود توليد خالص نداشته باشيد، پس هيچ دستاوردي نخواهيد داشت."

ناگهان مدير بخش فروش، وسط حرف او پريد و گفت: "اشتباه است! بهترين توليد دنيا بي فايده است مگر اينكه براي فروش آن، بخش فروش و بازاريابي نهايت سعي خود را بكند."

معاون سازمان كه مسئول روابط عمومي و همگاني بود، نظر ديگري داشت و مي‌گفت: "اگر شما درون و برون شركت تصوير خوبي نداشته باشيد، شكست حتمي است. هيچ كس محصول شركتي را كه مورد اطمينان نيست نمي‌خرد."

ديگر معاون رئيس كه مسئوليت روابط انساني سازمان را به عهده داشت، در واكنش به او گفت: "ما همه مي دانيم كه قدرت يك شركت بر پايه افراد آن شركت است. يك شركت با افرادي كه شخصا" داراي انگيزه قوي منفي هستند، به بن بست مي‌رسد."

هر يك از چهار مرد بلند پرواز در زمينه مودر علاقه خود بحث مي كردند. بحث ادامه يافت تا اين كه رئيس ناهار خود را تمام كرد. او هنگام بيرون رفتن از رستوران كنار غرفه آنها ايستاد و گفت: "آقايان محترم، من ناخودآگاه به صحبت هاي شما گوش كردم و از افتخاري كه هر يك از شما در قسمت خود بدست آورده ايد، لذت بردم، اما بايد بگويم كه تجربه به من نشان داده است همه شما اشتباه مي‌كنيد. هيچ بخشي از يك شركت به تنهايي مسئول موفقيت آن نيست. اگر شما به عمق مساله فكر كنيد، در مي‌يابيد كه مديريت يك شركت موفق درست مثل شعبده بازي است كه سعي مي‌كند 5 توپ را در هوا نگه دارد. چهار عدد از اين توپ ها سفيد هستند و روي يكي از آنها نوشته شده است : "توليد". روي ديگري نوشته شده است: "فروش". روي توپ ديگر نوشته شده "روابط عمومي و همگاني " و روي توپ چهارم نوشته شده : "مردم". علاوه بر اين چهار توپ سفيد ، يك توپ قرمز وجود دارد. روي اين توپ قرمز نوشته شده است: "سود". هميشه شعبده باز بايد به خاطر داشته باشد كه هر چه اتفاق بيفتد نبايد توپ قرمز را روي زمين بيندازد."

حق با او بود. يك شركت با بهترين ميزان توليد، عاليترين وجه در بين مردم، داشتن افراد بسيار متعهد و پشتيباني مالي بسيار بالا، بدون سود به زودي دچار مشكل مي‌شود. مشكلي كه به سرعت 500 شركت موفق را به يك خاطره تبديل مي كند.

در اغلب سازمانها بعضي از مديران و بخشها، نقش خود را كليدي و يا اصل و بقيه را حاشيه مي‌پندارند و اهميت و جايگاه خود را بيش از بيش در سازمان بزرگ مي‌پندارند به گونه اي كه نقش ديگران را ناديده مي‌انگارند و از اين نكته غافلند كه سازمان آنها در حقيقت يك سيستم بهم پيوسته است و موفقيت هر عضو از اعضا وابسته به سايرين است.

چو عضوي بدرد آورد روزگار دگر عضوها را نماند قرار*

مي‌توان گفت كه توپ قرمز، هدف يك سيستم يا سازمان است و توپ‌هاي سفيد، وسيله رسيدن به آن هدف هستند، نه خود هدف. معمولاً جابجايي در اهداف به دليل نگرش اشتباه در مورد هدف و وسيله رخ مي‌دهد.

برداشتها و تصورات نادرستي كه پرسنل كارخانجات ( از سطوح مديريت تا اپراتور ماشين آلات ) درباره سيستم PM دارند ، آقاي Levitt را برآن داشته تا به نقد و بررسي برخي از اين برداشتها بپردازد. آنچه در ادامه ميخوانيد  ترجمه متن مقاله ايشان تحت عنوان

 "  Six misconceptions about PM" ميباشد:  

 

1-      PM فقط راهيست كه سعي دارد تا تعيين كند كه چه قطعه اي در چه زماني شكسته يا فرسوده خواهد شد ، آنچنانكه شما قادر باشيد قطعه را قبل از خرابي آن و توقف اضطراري ماشين تعويض نمائيد.

 

PM چيزي فراتر از يك برنامه جهت تعويض قطعات قبل از وقوع خرابي ميباشد. PM روشي جامع جهت تعيين بودجه نگهداري و تعميرات ، آناليز خرابيها ، كاهش ميزان مصرف اقلام و ... ميباشد.

 

2-      همه سيستمهاي PM مشابه هم ميباشند. شما ميتوانيد آنرا از يك كتابچه و يا براساس مدارك يك شركت ديگر كپي نموده و به مورد اجرا درآوريد.  

 

سيستمهاي PM ميبايست براساس نوع ماشين آلات شركت ، عمر كاركرد آنها ، سيستم توليد ، نوع سرويس ، ساعت كار ماشين آلات ، ميزان مهارت اپراتورها و بسياري فاكتورهاي ديگر مورد طراحي قرار گرفته و اجرا گردد. سيستم PM را نميتوان همانند كتاب آشپزي براساس يك الگوي موفق در شركت ديگر به مورد اجرا در آورد.

 

3-       فعاليتهاي PM بر كارهاي فعلي بخش نت اضافه گرديده و حجم كارهاي آنها را افزايش ميدهد . براين اساس نياز به اضافه كاري بوده و هزينه نيروي انساني و قطعات مصرفي نيز افزايش  خواهد يافت .

 

اجراي برنامه هاي PM باعث افزايش ميزان دسترسي و آماده بكار بودن ماشين آلات ، كاهش ميزان مصرف انرژي ، كاهش فعاليتهاي برنامه ريزي نشده و ... خواهد شد.فعاليتهاي PM تنها در ابتداي اجراي آن بر حجم كار مجريان نت خواهد افزود و در ادامه كار با منافعي كه حاصل ميگردد جبران سرمايه گذاري اوليه خواهد شد . با اجراي PM بسياري از فعاليتهاي سنگين بخش نت (كه ناشي از عدم سرويس و نگهداري بموقع  ماشين آلات ميباشد ) تبديل به فعاليتهاي سبك و ساده ميگردد.

 

4-       بكمك فرمهاي خوب و تشريح آنها براي مجريان نت ، پرسنل كم تجربه و مبتدي نيز قادر به اجراي فعاليتهاي PM خواهند بود.

 

پرسنل داراي مهارت كم در نت ميتوانند بكمك آموزش و فرمهاي مناسب تنها برخي از فعاليتهاي PM را بخوبي اجرا نمايند. فعاليتهاي نظافت ، آچاركشي و روغنكاري كه جزو فعاليتهاي پايه در نت ميباشند در زمره فعاليتهايي هستند كه با آموزش قابل اجرا ميباشند. اما آنچه مسلم است منافع انجام بازرسي و كنترل تجهيزات از دستان و چشمان باتجربه و ماهر حاصل ميگردد.

 

5-      PM شامل يك سري فعاليتها و فرمهاي بازرسي ميباشد كه در دوره هاي مشخص به مورد اجرا در مي آيد.

 

برنامه هاي نگهداري و تعميرات پيشگويانه (  CBM ) همچون ارتعاش سنجي ، حرارت سنجي و ... قسمتي از برنامه هاي PM ميباشد . در استراتژي نت پيشگويانه فعاليتهاي PM براساس شرايط كاركرد ماشين به مورد اجرا در مي آيد. بعنوان مثال نظافت و جرم گيري يك رادياتور زماني كه اختلاف فشار در دو سمت ورودي و خروجي سيال از يك حد معين بيشتر گردد به مورد اجرا در خواهد آمد و ...

 

6-           PM منجر به حذف توقفات اضطراري ماشين آلات خواهد شد .

 

PM   نميتواند كاري كند كه يك موتور 5hp كار يك موتور 10hp را انجام دهد. حتي با اجراي كامل برنامه ها و استفاده از تكنيكهاي نت پيشگويانه نيز ،  PM قادر نخواهد بود تا توقفات ناشي از استفاده نادرست از ماشين آلات را حذف نمايد. همچنين برخي از خرابيها (همچون خرابي قطعات الكترونيكي ماشين آلات ) قابل رديابي نبوده و اصولا برنامه خاصي در PM براي رديابي آنها وجود ندارد.